Çocuklar ve ergenler yaşadıkları güçlükleri her zaman sözel olarak ifade edemeyebilirler. Duygusal zorlanmalar; davranış değişiklikleri, öfke, içe kapanma, kaygı, okul sorunları veya aile içindeki çatışmalar şeklinde ortaya çıkabilir. Danışmanlık sürecinde çocuk ya da ergenle çalışılırken ebeveynlerle iş birliği kurularak çocuğun çevresindeki destek sisteminin de güçlendirilmesi hedeflenir.
Danışmanlık sürecinde destek sağlanan başlıca alanlar:
• Duygusal farkındalık ve duygu düzenleme: Kaygı, korku, öfke, üzüntü ve hayal kırıklığı gibi duyguları tanıma, ifade etme ve bu duygularla sağlıklı biçimde başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi.
• Davranışsal güçlükler ve öz düzenleme: Öfke patlamaları, dürtüsellik, kurallara uyumda zorlanma, içe kapanma ve benzeri davranışların altında yatan ihtiyaçların anlaşılması; öz düzenleme becerilerinin desteklenmesi.
• Kaygı, korkular ve okul reddi: Ayrılma güçlüğü, yoğun korkular, sosyal kaygı, okula gitmek istememe ve günlük yaşamı etkileyen kaygıların ele alınması.
• Dikkat ve yürütücü işlev becerileri: Dikkati sürdürme, planlama, organizasyon, zaman yönetimi, görev başlatma ve tamamlamaya yönelik becerilerin desteklenmesi.
• Akademik yaşam ve sınav kaygısı: Ders motivasyonu, performans kaygısı, çalışma düzeni ve sınav dönemlerinde yaşanan zorlanmalarla başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi.
• Sosyal ilişkiler ve özgüven: Arkadaş ilişkileri, akran sorunları, kendini ifade etme, sınır koyma, özgüven ve sosyal becerilerin desteklenmesi.
• Ergenlik, kimlik ve bağımsızlaşma: Ergenlik dönemindeki değişimler, kimlik gelişimi, aileden sağlıklı biçimde ayrışma, sorumluluk alma ve karar verme becerilerinin desteklenmesi.
• Yaşam değişiklikleri ve zorlayıcı deneyimler: Ayrılık, boşanma, taşınma, okul değişikliği, kayıp, yas ve çocuğun yaşamını etkileyen diğer değişimlere uyumun desteklenmesi.
• Ebeveyn-çocuk ilişkisi ve iletişim: Çocuğun ihtiyaçlarını ve davranışlarının altında yatan mesajları anlamaya, iletişimi güçlendirmeye ve ilişkide güvenli bir bağ oluşturmaya yönelik çalışmalar.
• Ebeveynlik becerileri ve sınır koyma: Yaşa ve gelişim dönemine uygun sınırlar oluşturma, kurallar ve sorumlulukları yapılandırma, tutarlı ebeveyn tutumları geliştirme ve zorlayıcı davranışlarla başa çıkma becerilerinin desteklenmesi.
Ebeveyn, çocuk ve ergen danışmanlığında amaç yalnızca yaşanan sorunu ortadan kaldırmak değil; çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarını anlamak, güçlü yönlerini desteklemek ve aile içinde daha sağlıklı bir iletişim ve ilişki ortamının oluşmasına katkı sağlamaktır.